Leon Kruczkowski – życiorys - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Leon Kruczkowski (dramatopisarz, prozaik, publicysta i działacz społeczny) urodził się 28 czerwca 1900 roku w Krakowie. Pochodził z biednej rodziny – ojciec – introligator – przez całe życie borykał się z niedostatkiem i troską o wychowanie siedmiorga dzieci. Po ukończeniu Wyższej Szkoły Przemysłowej (wydział chemii) pisarz odbył trzyletnią służbę wojskową i podjął pracę w przemyśle chemicznym w Trzebni. W 1925 roku poślubił Jadwigę Janowską i wkrótce oboje opuścili Kraków, przenosząc się do Maczek, gdzie Kruczkowski objął posadę nauczyciela w Szkole Rzemiosł.

Na terenie Zagłębia Dąbrowskiego przebywał w latach 1926-33. Odizolowany od życia kulturalnego Krakowa, rozpoczął poszukiwania własnej drogi twórczej. Podjął współpracę z prasą lokalną, z krakowską „Gazetą Literacką” oraz grupą pisarzy Litart. Nowe środowisko i zbliżenie się do problematyki społecznej wywarło zasadniczy wpływ na postawę światopoglądową pisarza który zaczął stopniowo skłaniać się ku socjalizmowi. W latach 1926-29 prowadził ożywioną działalność publicystyczno-literacką oraz społeczną, organizował wieczory literackie. W prasie śląskiej ukazywały się fragmenty jego prozy: nowele, opowiadania, a także powieść fantastyczno-naukowo-kryminalna: „Złote pięści”. Na łamach „Gazety Literackiej” zamieszczał natomiast poważniejsze szkice, rozprawy krytyczne oraz wypowiedzi na temat współczesnego życia społecznego. W roku 1927 ukazał się artykuł „Wczoraj, dziś, jutro”, w którym Kruczkowski krytykował hasła romantyczne. Dwie polemiki – z Antonim Słonimskim na temat liberalizmu i postępu oraz z Juliuszem Kadenem-Bandrowskim na temat Polskiej Akademii Literatury, wskazywały, że twórca „Niemców” był już przygotowany intelektualnie i ideowo do tego, aby odegrać poważną i samodzielną rolę w kształtowaniu kultury i literatury socjalistycznej.

W 1928 roku ukazał się debiutancki tomik poezji Kruczkowskiego „Młoty nad światem”. Wiersze, nasycone tonem refleksyjnym, opisywały realia świata Zagłębia Dąbrowskiego. Pisarz dość szybko odczuł jednak niedosyt twórczy i uświadomił sobie, że poezja nie jest w stanie oddać wszystkich treści, które zamierzał przekazać współczesnym. Postanowił spróbować sił w prozie i podjął pracę nad powieścią „Kordian i cham”, która miała stanowić pierwszą część trylogii, opisującej dzieje ucisku chłopa polskiego. Pisarz zaczął interesować się wsią i jej konfliktami socjalnymi. Duży wpływ na poruszenie takiej tematyki miały twórczość Stefana Żeromskiego, którego Kruczkowski był wielkim miłośnikiem i od którego przejął sposób kreowania obrazu wsi polskiej oraz rozwijający się prąd literatury, pisanej w duchu proletariacko-chłopskim.

„Literatura faktu” głosiła hasła zbliżenia do życia i wierności w ukazywaniu drążących życie konfliktów. Głównym jej propagatorem stał się „Miesięcznik Literacki”, a Leon Kruczkowski należał do głównych reprezentantów polskiej myśli lewicowej, która apelowała o poruszanie kwestii społecznych i spraw wsi w literaturze polskiej. Temat „Kordiana i chama” pisarz zaczerpnął ze starego pamiętnika nauczyciela wiejskiego z początków XIX wieku, Kazimierza Deki (Deczyńskiego), w opracowaniu profesora Marcelego Handelsemana, którą kupił przypadkowo na wyprzedaży taniej książki. Postanowił przetworzyć literacko tekst tak, by zainteresowała się szersza rzesza czytelników. Na problematykę powieści ogromny wpływ wywarły toczące się wówczas dyskusje o kwestii narodowej, które autor śledził. „Kordian i cham” ukazał się drukiem w roku 1932 i stał się jednym z najważniejszych zjawisk literackim dwudziestolecia międzywojennego, a Kruczkowskiemu przyniósł rozgłos. Utwór spotkał się z licznymi pretensjami ze strony komunistów, którzy zarzucali twórcy niedostateczne pogłębienie problemu narodowego. Leon Kruczkowski wystąpił w obronie dzieła w artykule „Bronię Kordiana i chama”. Wagę powieści docenili natomiast krytycy literaccy, między innymi Wyka i Boy-Żeleński.

Wkrótce po ukazaniu się „Kordiana i chama” Leon Kruczkowski wraz z rodziną wrócił do Krakowa i zaczął działać w lewicowych organizacjach społeczno-kulturalnych oraz uprawiał publicystykę, głównie w pismach lewicowych, takich jak: „Naprzód”, „Europa”, „Lewar”, „Lewy Tor”, „Po prostu”, „Sygnały”, „Albo-albo”. Podjął również współpracę z tygodnikiem literackim „Wiadomości Literackie”. W duchu ówczesnej myśli socjalistycznej i krytyki literackiej powstawały kolejne prace pisarza, który najpierw przystąpił do pisania drugiej części trylogii chłopskiej pt. „Pawie pióra”. Powieść utrzymana została w konwencji teorii reportażowości, w której ówcześni twórcy widzieli możliwość odrodzenia powieści jako gatunku. Kruczkowski ponownie poruszył kwestie narodowe, ukazując klasowe źródła sytuacji wsi polskiej przed wybuchem I wojny światowej, kontynuując problematykę „Kordiana i chama”. Dzieło ukazało się w roku 1935, a autor zrezygnował ostatecznie z napisania ostatniej części trylogii chłopskiej. Prawie równocześnie z wydaniem „Pawich piór” dokonał adaptacji scenicznej „Kordiana i chama”, co decydująco wpłynęło na zmianę jego ambicji intelektualnych i artystycznych. Jego uwagę pochłonął narastający problem faszyzmu. Od tej pory rozpoczęła się działalność dramaturgiczna Leona Kruczkowskiego.

Pierwsza samodzielna sztuka sceniczna „Bohater naszych czasów” (1935) w zamiarze autora miała przynieść rozrachunek z ideowym i moralnym podłożem faszyzmu. Ówczesna krytyka nie przyjęła utworu zbyt entuzjastycznie. Doceniano co prawda ambicje problemowe, lecz jednocześnie zarzucano pisarzowi niedopracowane walory dramaturgiczne. Kruczkowski przerobił dramat, tym razem pod tytułem „Przygoda z ojczyzną” (1938), lecz nie zdążył już wystawić go w Krakowie. Przeszkodził temu wybuch II wojny światowej. W roku 1937 powstała powieść „Sidła”, w której pisarz ukazał odmienny typ bohatera – drobnomieszczanina. Tym razem stworzył utwór o wyraźnych ambicjach psychologicznych. W rok później Leon Kruczkowski podjął zamiar napisania powieści o życiu polskich emigrantów – górników w Belgii. W tym celu, dzięki uzyskanemu stypendium, udał się do belgijskich ośrodków górniczych, przekonany, że dzięki bezpośrednim obserwacjom i reporterskiemu zbieraniu materiału dojdzie do poważnych osiągnięć literackich. Fragmenty powieści, uznanej za zaginioną, zostały odnalezione wiele lat po wojnie, lecz pisarz, osłabiony chorobą, nie miał już sił, aby ją ukończyć i opublikować.

W latach trzydziestych XX wieku zaczął formować się lewicowy front walki z faszyzmem. Leon Kruczkowski, po sukcesie „Kordiana i chama”, zyskał autorytet i szacunek społeczny. Uczestniczył w licznych spotkaniach i odczytach. Włączył się również w spór na temat perspektyw sztuki socjalistycznej. W roku 1933 objeżdżał kraj z odczytem „Łuna nad Niemcami”. Po roku 1935 jego działalność publicystyczna i bezpośrednio polityczno-ideowa wzmogła się. W tym okresie miał już sformułowaną indywidualną postawę ideowo-społeczną, ogłaszając w broszurze „Dlaczego jestem socjalistą?” rozprawę polemiczną z teoriami zachodniego socjalisty, Henryka de Mana. Jako humanista i pisarz opowiedział się za lojalnie prowadzoną walką w szeregach komunistów.

W dniu wybuchu II wojny światowej został powołany do wojska jako oficer rezerwy i brał udział w kampanii wrześniowej na południu kraju. Został oficerem służbowym w krakowskim batalionie 12 pułku piechoty. 14 września, pod Zamościem, dostał się do niewoli i został przewieziony do obozu jenieckiego w Gross-Born, a następnie do Arnswaldu, gdzie przebywał przez całą okupację. Od przyjazdu do obozu przyjął aktywną postawę. To z jego inicjatywy powstał i rozwijał się teatr obozowy, nazwany Teatrem Symboli. Ta nikła działalność kulturalna, korespondencja z rodziną oraz czytanie dzieł klasyki polskiej i obcej stały się dla pisarza najważniejszym sposobem na przetrwanie. Kruczkowski starał się, aby repertuar teatru miał wartości literackie i zarazem dostarczał jeńcom rozrywki. W roku 1944 wystawił „Fausta”. Wraz z kilkorgiem przyjaciół pozostał w Arnswaldzie, czekając na nadejście Armii Radzieckiej. Pierwsze przeżycia, związane z okresem wyzwolenia, opisał w kilka lat później w dramacie „Pierwszy dzień wolności”. Po powrocie z obozu wraz z rodziną przeniósł się na stałe do Warszawy, gdzie objął stanowisko wiceministra w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Funkcję tę pełnił do roku 1948. Do nowych obowiązków podszedł bardzo poważnie i już w 1946 roku opracował zarys programu Ministerstwa. W rok później, na łamach „Kuźnicy” opublikował polemikę z pisarzami krytykującymi politykę kulturalną, prowadzoną przez resort kultury. W tym samym czasie był posłem do Krajowej Rady Narodowej, a od roku 1947 – posłem do Sejmu Ustawodawczego. W latach 1952-62 był kolejno posłem z Jarosławia, Kłodzka i Krakowa. Zaangażował się także w walkę o pokój w Światowym Ruchu Obrońców Pokoju. Od 1949 roku był członkiem Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju, a od 1950 – członkiem Światowej Rady Pokoju. Brał czynny udział we wszystkich kongresach, konferencjach i zjazdach organizacji. Pracy społecznej i politycznej poświęcał większość czasu. Wiele utworów, które rozpoczął wówczas, pozostało nie ukończonych. Później pracę literacką uniemożliwiała mu szybko postępująca choroba.


strona:   - 1 -  - 2 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Niemcy - streszczenie
2  Czy obojętni są niewinni? Problem winy w „Niemcach” Leona Kruczkowskiego
3  Wyjaśnienie tytułu dramatu Kruczkowskiego



Komentarze: Leon Kruczkowski – życiorys

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: